De overheid staat voor een belangrijke uitdaging: AI en datadeling bieden enorme kansen voor betere dienstverlening, efficiëntere processen en maatschappelijke impact. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan transparantie, verantwoording en vertrouwen. Want technologische mogelijkheden alleen zijn niet voldoende; burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat AI eerlijk, veilig en verantwoord wordt ingezet.

In deze interactieve breakout verkennen we het verschil tussen vertrouwen in AI (Trust in AI) en betrouwbare AI (Trustworthy AI). Veel organisaties bevinden zich in een zogenoemd trust dilemma: ze benutten de mogelijkheden van AI onvoldoende uit voorzichtigheid, of juist te snel zonder passende governance en controle.

Aan de hand van een aantal prikkelende stellingen bespreken we hoe overheden een gezonde balans kunnen vinden tussen innovatie, maatschappelijke waarde en bestuurlijke verantwoordelijkheid.

Korte presentatie door: Teresa Cardoso Ribeiro, Zorginstituut Nederland, Edwin van Unen Principal Customer Advisor, SAS en Joran Roor Senior Systems Engineer, SAS

Het herziene Rijkscloudbeleid 2026 is helder: risicoanalyses, exitplannen en een sterke voorkeur voor Europese jurisdictie. De Tweede Kamer heeft daarnaast de ambitie uitgesproken om in 2029 minstens 30% van de rijksclouddiensten uit soevereine bronnen af te nemen.

Dit is een concreet doel, met een overgangstermijn van vier jaar. De vervolgvraag voor veel overheidsorganisaties is: hoe geef je hier in de praktijk vorm aan?

Veel workloads draaien nu in overheidsdatacenters of bij grote publieke hyperscalers. Een operationele Nederlandse Rijkscloud is er nog niet op schaal. Tegelijkertijd moeten organisaties wel in beweging komen. Nu al, met de workloads die er zijn en de contracten die (af)lopen.

Jeremias Reith (VP Tech Enabler AI & Cloud, Deutsche Telekom) laat zien hoe Deutsche Telekom, als een van Europa's grootste gereguleerde organisaties, deze afwegingen concreet maakt.

Hij heeft de strategische keuzes gemaakt voor de bewuste verdeling van workloads over Europese hyperscalers, Amerikaanse hyperscalers, private cloud en on- premise omgevingen. Hij geeft inzicht in de aanpak van classificatie en exitstrategieën en in een governancemodel dat werkt.

Je leert:

• Hoe Deutsche Telekom bepaalt waar workloads landen: welke naar een Europese soevereine cloud gaan, welke naar hyperscalers gaan en welke bewust on-premises of in een private cloud blijven
• Waarom AI-toepassingen met gevoelige data een andere afweging vragen dan generieke workloads
• Hoe je exitstrategieën ontwerpt die daadwerkelijk uitvoerbaar zijn en niet alleen op papier bestaan
• Welke rol Europese soevereine cloud en AI vandaag al kunnen spelen bij de overgang naar de doelstellingen van het Rijkscloudbeleid

Emily Glastra (Managing Director T-Systems Nederland) plaatst dit in de Nederlandse context: hoe verhouden deze keuzes zich tot het Rijkscloudbeleid, de kaders van SLM Rijk en de eisen van Nederlandse toezichthouders? En wat mag je de komende jaren concreet verwachten van een Europese partner voor soevereine cloud en AI?

Hoe houdt de overheid zelf regie over data, applicaties en haar digitale toekomst? KPN en Codesphere laten aan de hand van praktijkervaringen uit Duitsland zien wat daarvoor nodig is.

Nederland zoekt naar digitale soevereiniteit, maar de discussie blijft vaak hangen in techniek: welke cloud, welke leverancier, welke infrastructuur. In deze sessie draaien KPN en Codesphere die vraag om. Het gaat niet om één oplossing of één partij, maar om het vermogen om los te komen van onderliggende technologie en te bouwen met de juiste partners.

KPN laat zien hoe dat begint bij de fundering: met KPN Sovereign Cloud | powered by STACKIT is er een Europese soevereine cloud infrastructuur beschikbaar vanuit de Nederlandse datacenters van KPN. Maar cloud infrastructuur alleen is geen keten soevereiniteit. Daarom werkt KPN samen met Codesphere: de softwarelaag die van die infrastructuur een compleet, direct inzetbaar sovereign cloudplatform maakt, inclusief de ontwikkel-, beheer- en dienstenlaag die nodig zijn om écht te kunnen bouwen.

Codesphere maakt digitale soevereiniteit mogelijk voor de Duitse overheid als platform dat volledig voldoet aan de Deutschland Stack, en laat vanuit die ervaring zien wat daarvoor nodig is. Vanuit de samenwerking met STACKIT werd de combinatie dit jaar geselecteerd voor het GovTech Deutschland-raamcontract en het Duitse federale AI-cloudcontract, en wordt zij ingezet in de zorg, een van de strengst gereguleerde sectoren.

Aan de hand van een aantal stellingen gaan KPN en Codesphere in gesprek. Waarom koos de Duitse overheid voor deze aanpak, en waarom voor deze combinatie van infrastructuur en platform? Waar liepen zij onderweg tegenaan? En welke functionaliteiten en business waarde maken het verschil ten opzichte van bestaande alternatieven?

De sessie sluit af met een open gesprek met de zaal, aan de hand van een concrete case uit Duitsland, over wat dit betekent voor de Nederlandse politiek en overheid.

Inleiding door: Ronald Muijrers, Director Cloud Architecture & Portfolio KPN Zakelijke Markt

Digitale soevereiniteit staat op elke agenda. Het kabinet koos dit jaar voor een soevereine overheidscloud, en de rolverdeling tussen markt en overheid wordt nú bepaald. De vraag is niet langer óf, maar hóe en met wie. In deze sessie schetst Aart Jochem waar Nederland staat en wat het nieuwe cloudbeleid betekent voor jouw organisatie. De Open Cloud Alliantie laat zien dat het antwoord er al is: geen visie op een sheet, maar werkende diensten die je vandaag kunt ontdekken, vergelijken en zelfs afnemen.

Lammert Vinke presenteert de live marktplaats. Voor het eerst zie je hoe organisaties soevereine clouddiensten vinden, vergelijken en afnemen bij meerdere Nederlandse en Europese leveranciers. Soevereiniteit betekent bij de Open Cloud Alliantie niet alleen data en jurisdictie in eigen hand, maar ook een helder exit-plan. Een eis die in het herziene cloudbeleid van het Rijk steeds zwaarder weegt. Van ambitie naar uitvoering, van belofte naar gebruik.

Hoe organiseren we de samenwerking tussen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen? 
Digitalisering stopt niet bij bestuurlijke grenzen. Maar gezamenlijke ambities vragen ook om gezamenlijke prioriteiten, besluitvorming en verantwoordelijkheid. Waar is centrale regie nodig en waar moet ruimte blijven voor decentrale autonomie? 

Inleiding door Marten Tilstra, IPO en Marise Bezema, Algemeen Directeur Justis

Moderator: Henk Akkermans, Hoogleraar Tilburg University

Wie is verantwoordelijk voor digitale transformatie: bestuur, CIO, lijnmanagement, IT of iedereen? 
Digitalisering is geen IT-project maar een verandering van de manier waarop de overheid werkt en publieke waarde creëert. Hoe zorgen we dat bestuurders en lijnmanagement daadwerkelijk eigenaar worden en dat digitale ambities ook consequenties hebben voor processen, mensen, budgetten en prioriteiten? Of zal de oplossing toch Optimalisatie zijn in plaats van Transformatie? 

Inleiding door Arre Zuurmond, Oud RvIHH 

Moderator: Guido Rijnja

Hoe werken we effectief samen met marktpartijen, wetenschap en maatschappelijke organisaties? 
De overheid kan en hoeft niet alles zelf te doen. Tegelijkertijd kunnen publieke waarden, continuïteit en publieke belangen onder druk komen te staan wanneer we te afhankelijk worden van marktpartijen. Hoe organiseren we een gezonde balans tussen expertise van buiten en publieke regie? 

Inleiding door Ron Kolkman, CIO RWS 

Moderator: Mustafa Kedilioglu, ODI

Hoe doorbreken we belemmeringen voor (proactieve) dienstverlening?
We kennen allemaal wel voorbeelden waarin de overheid burgers of ondernemers beter zou kunnen helpen maar dat niet doet en er eigenlijk geen goed argument te verzinnen is waarom niet. Zo ook rondom gegevensdeling: organisaties kunnen hun eigen gegevens nog zo goed op orde hebben, maar als eigenaarschap in een keten ontbreekt of wetgeving verschillend wordt geïnterpreteerd blijft de maatschappelijke opgave liggen. In deze sessie delen we herkenbare dilemma’s rond gegevensdeling voor (proactieve) dienstverlening, waarbij de oorzaak en de oplossing veel breder liggen dan alleen bij gegevens.

Inleiding door Tim Faber, programmamanager Interbestuurlijke Datastrategie bij BZK en Bestuurders uit de praktijk van dienstverlening

Moderator: Kees Verhoeven, IBDS

Beginnen we bij de technologie of bij het maatschappelijke vraagstuk? 
De NDS gaat uiteindelijk niet over digitalisering als doel op zich, maar over betere publieke dienstverlening en het oplossen van maatschappelijke opgaven. Hoe zorgen we dat digitale mogelijkheden structureel onderdeel worden van beleidsvorming en uitvoering — en niet pas worden toegevoegd nadat beleid al is gemaakt? 

Inleiding door Wouter Struik, plv Ombudsman Rotterdam-Rijnmond 

Moderator: Frank van Iersel

Hoe voorkomen we dat we steeds opnieuw strategieën maken, terwijl de digitale werkelijkheid ondertussen verder verandert?
Thema’s als legacy, cloud, cybersecurity, digitale identiteit, soevereiniteit en quantumtechnologie ontwikkelen zich over vele jaren. IT-investeringen en architectuurkeuzes vragen daarom om continuïteit. Hoe zorgen we voor een meerjarige koers én voldoende ruimte om onderweg bij te sturen?

Inleiding door Marianne Schimmel, UWV

Moderator: Frits Grotenhuis, Tilburg School of Humanities and Digital Sciences

Welke digitale opgaven en risico’s zijn in de NDS nog onvoldoende in beeld? 
De NDS geeft richting, maar iedere strategie kent ook blinde vlekken. Nieuwe technologie, maatschappelijke ontwikkelingen, geopolitieke verschuivingen en de gevolgen van eerdere digitaliseringskeuzes kunnen zich aandienen voordat ze onderdeel zijn van beleid en strategie. Hoe voorkomen we dat we vooral sturen op wat we al kennen en voldoende ruimte houden voor wat zich nog aandient?10.  Welke blinde vlekken kent de NDS? 

Inleiding door Martijn Aslander, Auteur Informatie Autonomie 

Moderator: Kees Verhoeven, IBDS

Hoe maken we van een overheidsbrede strategie ook daadwerkelijk een gezamenlijke investeringsagenda? 
Een gezamenlijke strategie heeft weinig effect als iedere organisatie uiteindelijk wordt afgerekend op haar eigen jaarplan en begroting. Wanneer kiezen we voor collectieve prioriteiten en investeringen, en wanneer accepteren we verschillen tussen organisaties? En wie mag besluiten als collectief belang en individueel belang botsen? 

Inleiding door Gino Laan, RINIS 

Moderator: Mustafa Kedilioglu, ODI

Kunnen we de digitale overheid blijven uitvoeren met de mensen en competenties die we nu hebben? 
De vraag is niet alleen hoe we voldoende ICT-professionals aantrekken en behouden, maar ook welke kennis de overheid zelf moet bezitten en wat zij kan organiseren via de markt of gezamenlijk. Moeten we onze dienstverlening anders organiseren om minder afhankelijk te zijn van schaarse expertise? 

Inleiding door Eelko van Leeuwen, Directeur ICTU en Richard Vielvoije, Directeur Rijksorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie

Moderator: Jos van Hillegersberg, JADS - Jheronimus Academy of Data Science

Hoe brengen we digitale soevereiniteit en autonomie in balans met continuïteit, gebruiksgemak, kosten en publieke verantwoording? 
De wens om minder afhankelijk te zijn van grote buitenlandse technologiebedrijven is begrijpelijk. Maar autonomie heeft een prijs: zelf ontwikkelen, beheren en beveiligen vraagt capaciteit, geld en tijd. Bovendien kunnen alternatieven tijdelijk minder volwassen zijn of problemen opleveren voor bijvoorbeeld informatiebeheer en transparantie. Welke concessies zijn we bereid te doen voor digitale onafhankelijkheid — en voor hoe lang? 

Inleiding door Lydia Bremmer, Directeur ACOI 

Moderator: